Bronşit, genellikle solunum yolu enfeksiyonunun neden olduğu, akciğerlerdeki bronş tüplerinin iç mukus tabakasının iltihaplanmasıdır. Bronş olarak da bilinen bu dal benzeri geçiş yolları, nefes borusundan veya trakeadan akciğerlere hava taşır. Ancak tüpler enfeksiyon kaptığında veya tahriş olduğunda, mukusla şişer ve kalınlaşır, bu da hava akışını daraltır. Bronşitli kişiler genellikle rahatsız edici bir öksürük yaşarlar. Genellikle kuru öksürük olarak başlar ancak sonunda balgam üretir. Bu belirtiler nefes almayı zorlaştırabilir.
Bronşitin iki farklı türü vardır:
- Akut bronşit en sık görülenidir. Bronş tüplerindeki bu iltihaplanma geçicidir. Bağışıklık sistemi sağlıklı olan ve altta yatan bir hastalığı olmayan çoğu insan, iki ila üç hafta sonra bu durumdan kurtulabilir ve eğer tedaviye ihtiyaç duyuyorlarsa, iltihabın azalmasına neden olabilir.
- Kronik bronşit kalıcıdır ve bazen zayıflatıcı olabilir. Semptomlar alevlendikleri ve sonra azaltıkları dönemlerden geçer. Bunlar, kronik bronşiti olan kişilerin akciğer enfeksiyonlarına karşı diğerlerine göre daha duyarlı olmaları ve havayı kirleten maddelere ve alerjenlere karşı daha duyarlı olmaları nedeniyle ortaya çıkabilir.
Akut bronşit
Akut bronşit, göğüs soğukluğunun diğer adıdır. Herkes bu tür bronşite yakalanabilir, ancak en çok bebeklerde, küçük çocuklarda ve yaşlı yetişkinlerde görülür. Genellikle soğuk algınlığı, grip veya başka bir viral enfeksiyonun ardından ortaya çıkar. Sinüslerinizdeki mukus üretimini tetikleyen veya boğaz ağrısına neden olan virüs, farkına bile varmadan bronş tüplerinizi istila eder. Birdenbire çok kötü, balgamlı bir öksürüğünüz olur.
Çok daha az sıklıkla akut bronşite bakteriyel bir enfeksiyon neden olur.
Bazen tütün dumanı, duman, toz, duman, buhar ve hava kirliliği gibi havadaki tahriş edici maddeler, herhangi bir bakteri veya virüs belirtisi olmadan akut bronşiti tetikleyebilir.
Yaşlı insanlar zatürre gibi komplikasyonlarla karşılaşabilirler.
Kronik bronşit
Kronik bronşit, kronik bronşiti olan herkes sigara içen veya önceden sigara içen olmasa da, genellikle uzun süreli sigara içmenin neden olduğu, sürekli öksürüğün eşlik ettiği ciddi bir hastalıktır. İnsanlar bazen kronik bronşiti “sigara içenlerin öksürüğü” ile karıştırırlar. Toz ve duman gibi diğer çevresel tahriş edici maddeler de kronik bronşite neden olabilir ve alfa-1 antitripsin eksikliği adı verilen nadir bir genetik durum da kronik bronşit ve diğer akciğer rahatsızlıklarına duyarlılığı artırabilir.
Bronş tüplerinin sürekli tahrişi iltihaplanmaya ve hava yolunu tıkayan aşırı mukus üretimine yol açar. Bronşitin bu kronik formuna sahip kişiler semptomların alevlenmesine yol açabilecek enfeksiyonlara karşı savunmasızdır.
Zamanla kronik bronşit, akciğerlere ve kana yeterli oksijenin ulaşmasını zorlaştırabilir. Nefes almayı zorlaştıran ilerleyici akciğer hastalıklarını (başka bir KOAH türü amfizemdir) tanımlamak için kullanılan bir terim olan kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) en yaygın türüdür .
Kronik bronşit, kişilerin en az iki yıl üst üste yılın üç ayı boyunca balgam üreten bir öksürük yaşaması durumunda teşhis edilir.
Bronşit Belirtileri
Bronşitin belirgin semptomları arasında aşırı mukusun öksürülmesi, akciğerlerde hırıltı veya ıslık sesi, düşük dereceli seviye, genel göğüs rahatsızlığı ve nefes darlığı yer alır. Baş ağrısı, yorgunluk ve göz sulanması gibi soğuk algınlığı benzeri semptomlar da mevcut olabilir. Bronşitin belirtileri akut ya da kronik olmasına göre değişiklik gösterebilir.
Akut Bronşit Belirtileri
Akut bronşitinizin en yaygın belirtisi inatçı öksürüktür. Üç günden üç haftaya kadar sürebilir. Öksürük berrak, sümüksü balgam üretebilir veya mukus beyaz, sarı veya yeşil olabilir.
Akut bronşit sıklıkla hasta olduğunuzda veya soğuk algınlığından iyileşirken ortaya çıkar. Öksürüğünüzün ortaya çıkmasından günler önce, burun akıntısı veya boğaz ağrısının yanı sıra vücut ağrıları, yorgunluk veya titreme gibi diğer semptomlarınız da olabilir.
Bronşit hava yolunuzu daraltır, dolayısıyla nefes alırken hırıltı veya ıslık sesi duyabilirsiniz. Diğer semptomlar arasında düşük ateş ve göğüste sıkışma veya ağrı bulunur.
Ağır vakalarda akut bronşit nefes darlığına neden olabilir.
Kronik Bronşit Belirtileri
Kronik bronşitin belirtileri arasında kalın mukuslu sürekli öksürük, hırıltı, göğüste rahatsızlık veya sıkışma ve nefes darlığı yer alır. Bu kronik bronşit formuna sahip kişilerin sık sık solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanma olasılığı daha yüksektir. Hastalık ilerledikçe kandaki oksijen eksikliğinden dolayı ciltte mavi renk değişikliği gelişebilir.
Bronşit Nasıl Teşhis Edilir?
Akut bronşit, semptomlarıyla ve fizik muayene yaptırdığınızda teşhis edilebilir. Doktorunuz bronşit tanısı koymaya yardımcı olmak amacıyla hırıltıyı dinlemek için göğsünüze yerleştirilen bir stetoskop kullanabilir. Doktorunuz semptomların ciddiyetine bağlı olarak başka testler de isteyebilir. Nabız oksimetresi adı verilen küçük bir sensör, kandaki oksijen seviyelerini ölçmek için el veya ayak parmağına takılabilir. Bronşit ile karıştırılabilecek semptomları olabilen ciddi bir enfeksiyon olan pnömoniyi dışlamak için göğüs röntgeni kullanılabilir.
Kronik bronşit tanısı kapsamlı bir sağlık geçmişi ve muayene ile başlar. Doktorunuz göğüs röntgeni isteyebilir. Akciğer fonksiyonunuzu değerlendirmek için spirometri testi yaptırmanız istenebilir. (Spirometri için, akciğer fonksiyonunu ölçmek amacıyla bir tüpün içine üflemeniz istenecektir.) Arteriyel kan gazı testi, kandaki oksijen ve karbondioksit miktarını kontrol edebilir.
Bronşit Olduğumu Ne Zaman Anlarım?
Kronik bronşitle yaşayan kişilere, en az iki yıl boyunca üç ayda bir öksürüğün ortaya çıkmasıyla teşhis konulur.
Bronşit Tedavisi
Akut ve kronik bronşiti tedavi etmek için ilaçlar, oksijen terapisi ve çeşitli tamamlayıcı ev ilaçları dahil olmak üzere çeşitli tedavi yöntemleri kullanılabilir. Genellikle birden fazla tedavi şeklinin kullanılması en etkili yoldur.
Akut Bronşit İlaçları
Akut bronşit tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır:
- Ağrı kesici ve ateş için asetaminofen.
- Ağrıyı, iltihabı ve ateşi azaltmak için steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) . Bunlara ibuprofen, naproksen veya aspirin dahildir. Not: Reye sendromu adı verilen nadir fakat ciddi bir durumla bağlantılı olduğundan asla çocuklara veya gençlere aspirin vermeyin.
- Solunum yolundaki mukusu temizlemek için guaifenesin içeren ekspektoranlar .
- Kuru öksürük için dekstrometorfan gibi öksürük bastırıcılar . Dekstrometorfan içeren ilaç doktorunuz tarafından reçete edilebilir. Bu ilaçları yalnızca öksürük sizi uykuya dalmaktan alıkoyuyorsa alın. Bu ilaçlar balgam üreten öksürük için önerilmez çünkü öksürük vücudun fazla mukusu dışarı atmanın yoludur. Bu ürünleri 4 yaşın altındaki çocuklara vermeyin ve yetişkinlere yönelik versiyonlarını da çocuklara vermeyin.
- Albuterol veya ipratropium bromür gibi inhale bronkodilatör ilaçlar bazen hırıltıyı hafifletmek için kullanılır.
- Antibiyotikler yalnızca akut bronşitin bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklandığı durumlarda verilir. (Akut bronşit vakalarının çoğuna virüsler neden olur ve komplikasyonsuz akut bronşit vakalarında antibiyotikler önerilmez.)
Kronik Bronşit İlaçları
Kronik bronşit ilaçları şunları içerir:
- Sigara içiyorsanız, nikotin replasman tedavisi ve diğer ilaçlar sigarayı bırakmanıza yardımcı olabilir.
- Albuterol gibi inhale bronkodilatör ilaçlar , solunum yollarının açılmasına yardımcı olarak nefes almayı kolaylaştırabilir.
- İnhale kortikosteroidler akciğerlerdeki inflamasyonu baskılayarak semptom alevlenmelerini kontrol eder.
- Bakteriyel bir enfeksiyondan şüpheleniliyorsa semptomların alevlenmesini tedavi etmek için antibiyotikler kullanılabilir.
- Yıllık grip aşısı ve zatürre aşısı gibi aşılar , kronik bronşitiniz varsa akciğerlerinizi korumaya yardımcı olabilir.
Terapi
Kronik bronşitiniz varsa doktorunuz oksijen tedavisi isteyebilir. Bu bronşit tedavisi hastanede, tıbbi bir tesiste veya evde yapılabilir. Solunan oksijen akciğerlerinize ve kanınıza gerekli oksijenin ulaşmasını artırır ve nefes almanıza yardımcı olur.
Pulmoner rehabilitasyon, kronik bronşiti hava yolu tıkanıklığına veya KOAH’a yol açan kişilere yönelik bir tedavidir. Egzersiz, eğitim ve destek hizmetlerini birleştirir. Doktorun yönlendirmesiyle hastalar, sağlık profesyonellerinden oluşan bir ekiple birlikte çalışarak güçlerini ve dayanıklılıklarını artırır, nefes alma tekniklerini öğrenir ve hastalığı yönetebilecek ve yaşam kalitelerini artıracak diğer becerileri kazanırlar.
Bronşit için Ev Çareleri
Bronşit semptomlarını hafifletmek için bu doğal ilaçları deneyin:
- Dinlenmek.
- Sıvı tüketmek. Sulu kalmak mukusunuzu inceltecek ve böylece dışarı atılması daha kolay olacaktır. Bal ve limonla ılık su karışımı biraz rahatlama sağlayabilir. Botulizm riski nedeniyle 1 yaşından küçük çocuklara bal vermeyin.
- Mukus gevşetmek ve hırıltıyı hafifletmek için nemlendirici veya banyo veya duştan solunan buhar kullanın. Bir ebeveynin gözetimi altında alınan bu önlemler, çocuğun tıkanıklığını hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Boğaz ağrısını hafifletmek için ılık tuzlu suyla gargara yapın veya bir pastil atın.
- Semptomları hafifletmek için aromaterapi kullanın. Buharlı bir kase suya bir damla okaliptüs veya çay ağacı yağı ekleyin ve içinize çekin.
- Baharat tüketin. Acı biberdeki kapsaisin adı verilen bir bileşenin sinüs tıkanıklığını hafiflettiği gösterilmiştir. Ayrıca göğsünüzdeki mukusun inceltilmesinde de yararlı olabilir.
- Nefes darlığını kontrol etmek için kullanılan bir teknik olan büzük dudaklı nefes almayı deneyin . 2 saniye boyunca burnunuzdan nefes alın, dudaklarınızı büzün ve çok yavaş bir şekilde üfleyin, ardından tekrarlayın.
Ne Zaman Doktora Görünmelisiniz?
Akut bronşit genellikle kendi kendine iyileşir. Ancak üç aylık veya daha küçük çocuklarda görülen herhangi bir ateş derhal sağlık uzmanınıza bildirilmelidir.
Kronik bronşit, sürekli tedavi gerektiren uzun vadeli bir sağlık durumudur. Sürekli öksürük nöbetleriniz varsa doktorunuz tanıyı doğrulamak için testler yapabilir. Kronik bronşiti olan kişiler, semptomların kötüleşmesi veya komplikasyonların gelişmesi durumunda tıbbi yardım almalıdır.
Bronşit Bulaşıcı mıdır?
Bir virüs genellikle akut bronşite neden olur. Bu tür bronşitiniz varsa öksürme, hapşırma, el tutma, mikroplu yüzeylere dokunma, öpme veya yakın temas halinde konuşma yoluyla virüsü başkalarına yayabilirsiniz.
Ancak solunan tahriş edici maddelerin neden olduğu bronşit bulaşıcı değildir.
Kronik bronşit, inatçı öksürüğün en yaygın nedenlerinden biridir. Ancak bronşit hastasında da mevcut bir enfeksiyon olmadığı sürece genellikle başkasına bulaşabilecek bir şey değildir.
Bronşit Ne Kadar Sürer?
Akut bronşit tipik olarak iki ila üç hafta sürer, ancak bazı kişilerde öksürük sekiz haftaya kadar devam edebilir.
Kronik bronşit hiçbir zaman ortadan kaybolmaz. Bu tip bronşitte öksürük nöbetleri bir sonraki bölüme kadar üç ay sürebilir. Dahası, kronik öksürük bronşiyal tüplerin mukus tabakasına zarar verebilir ve bu da daha fazla öksürüğe yol açabilir.
Önleme
Bronşitten korunmak için sigara içmeyin ve duman dolu ortamlardan uzak durun. Duman, toz, duman, buhar ve hava kirliliğine maruz kaldığınızda burnunuzu ve ağzınızı kapatan bir maske takmayı düşünün. Sağlıklı bir diyete sadık kalın ve mümkün olduğunca aktif kalın. İyi el hijyeni, akut bronşite neden olan veya kronik bronşitin alevlenmesini tetikleyen virüsleri yakalama ve yayma riskinizi azaltabilir. Yıllık grip aşısı yaptırmak ve önerilen zatürre aşıları da enfeksiyona karşı koruma sağlar.