Egzersize bağlı astım veya egzersize bağlı bronkokonstriksiyon (EIB), egzersiz sırasında veya sonrasında nefes darlığı, öksürük ve diğer solunum semptomlarını tetikleyen bir durumdur. Bu durum, solunum yollarındaki kasların daralması veya spazmı nedeniyle oluşur ve egzersiz yapmayı zorlaştırabilir. EIB’nin yaygın olduğu tahmin edilmektedir, ve EIB’si olan birçok insan aynı zamanda kronik astım gibi diğer solunum problemleriyle de karşılaşabilir.
EIB, egzersiz sırasında veya sonrasında ortaya çıkabilen belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtiler, normal egzersiz sırasında hissedilen nefes darlığı veya yorgunluktan daha fazla şiddetli olabilir. EIB’nin belirtileri şunlar olabilir:
- Nefes almada zorluk: Egzersiz sırasında nefes almakta zorlanma, kamıştan nefes alıyormuş gibi hissetme.
- Öksürme: Egzersiz sırasında veya sonrasında artan öksürük.
- Göğüs sıkışması ve ağrısı: Göğüste şiddetli sıkışma veya ağrı hissi.
- Hırıltı: Nefes alırken ıslık veya gürleme sesi.
- Baş dönmesi: Solunum yolları daraldığında oksijen alımının azalması nedeniyle baş dönmesi.
EIB, genellikle egzersiz sırasında veya sonrasında belirtilerle kendini gösterir, ancak bazen belirtiler egzersizden birkaç saat sonra da devam edebilir.
EIB’nin risk faktörleri ve nedenleri arasında kronik astım, alerjiler, genetik yatkınlık ve çevresel faktörler yer alır. Ayrıca egzersizin türü, çevresel koşullar (örneğin, soğuk hava), kirlilik ve maruz kalınan alerjenler de EIB’yi tetikleyebilir.
EIB tanısı, bir doktor tarafından yapılır. Doktorlar, hastanın semptomlarını değerlendirecek, akciğer fonksiyon testleri yapacak ve gerektiğinde alerji testleri veya diğer değerlendirmeleri önerebilecektir.
EIB’nin tedavisi, genellikle hızlı etkili astım ilaçları olan bronkodilatörlerin (örneğin, albuterol) kullanılmasını içerir. Bu ilaçlar, solunum yollarındaki kasları gevşeterek belirtileri hafifletir. Ayrıca, egzersiz öncesi ve sonrası ısınma ve soğuma rutinlerini uzatmak, EIB belirtilerini azaltabilir.
EIB, düzenli egzersiz yapmak isteyen kişiler için yönetilebilir bir durumdur. Ancak, doğru tedavi ve yönetim önemlidir, bu nedenle EIB belirtileri yaşayan kişilerin bir doktora danışmaları önemli