Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), sigara içmenin ve diğer faktörlerin neden olduğu yaygın, uzun süreli bir akciğer rahatsızlığıdır. Genellikle 40 yaşından sonra teşhis edilir, ancak bazı kişilerde farkına varmadan yıllarca bu hastalığa yakalanır. Teşhis konulduğunda kaç yaşında olursanız olun, yaşamınız boyunca KOAH’tan neler bekleyeceğinizi bilmek onu yönetmenize yardımcı olabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve tedaviler hastalığın seyrini yavaşlatabilir ve birlikte yaşamayı kolaylaştırabilir.
KOAH Nedir?
KOAH, nefes almayı zorlaştıran, başta amfizem ve kronik bronşit olmak üzere bir grup durumu ifade eden şemsiye bir terimdir. Amfizem akciğerlerdeki hava keselerinin hasar görmesini, kronik bronşit ise solunum yollarının iltihaplanmasını içerir. Her ikisine de genellikle sigara içmek neden olur ve diğer risk faktörlerini, semptomları ve tedavileri paylaşırlar ve birçok insanda her ikisine de sahiptir. KOAH, Amerika Birleşik Devletleri’nde 15 milyondan fazla yetişkinin etkilediği ve dördüncü önde gelen ölüm nedeni olduğu bir hastalıktır.
KOAH herkesi farklı şekilde etkiler. Kadınların KOAH’a yakalanma olasılığı erkeklerden daha fazladır ve bunun sonucunda ölme olasılıkları daha yüksektir. Ayrıca KOAH’lı herkeste KOAH’ın ana semptomları olmayabilir. KOAH’ın başlıca semptomları öksürük, hırıltı, aşırı balgam, nefes darlığı ve derin nefes almada zorluk içerir. Risk faktörleri arasında sigara içme, kirlilik, toz maruziyeti ve genetik faktörler bulunur.
20’li veya 30’lu Yaşlarda KOAH
20’li veya 30’lu yaşlarda KOAH teşhisi nadirdir, ancak bazı kişilerin daha yüksek risk altında olduğu unutulmamalıdır. Çocukluk döneminde astım geçmişi olanlar, yetişkinlikte KOAH’a yakalanma riski taşıyabilirler. AAT eksikliği adı verilen nadir genetik bir bozukluk, genç yaşlarda bile KOAH riskini artırabilir. Ayrıca aile geçmişi, KOAH riskini etkileyebilir.
Sigara içmekten kaçınmak, bu yaşlarda KOAH riskini azaltmanın en önemli yoludur. Ayrıca sağlıklı yaşam tarzı seçimleri yapmak, solunum yolu enfeksiyonlarına karşı aşılar olmak da önemlidir.
40’lı veya 50’li Yaşlarda
Bu yaşlarda, KOAH semptomları genellikle belirginleşmeye başlar. Öksürük, hırıltı, aşırı balgam gibi belirtiler astıma benzer ve sigara içenlerde bu dönemde daha fazla risk altındadır. Sigarayı bırakmak bu aşamada önemlidir.
Beslenme alışkanlıklarınızı iyileştirmek, egzersiz yapmak ve pulmoner rehabilitasyon gibi tedavi seçeneklerini değerlendirmek de semptomları hafifletmede yardımcı olabilir.
60’lı Yaşlarda veya Daha Sonra
60’lı yaşlarda veya daha yaşlıysanız, KOAH semptomları daha ciddi hale gelebilir. Pnömoni gibi enfeksiyonlar KOAH semptomlarını kötüleştirebilir. Bu aşamada, solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak için aşılar ve düzenli egzersiz önemlidir. Sigarayı bırakmak hala etkilidir ve sağlıklı yaşam tarzı sürdürmek hastalığın ilerlemesini önleyebilir.
Özetle, KOAH yaşınıza bağlı olarak farklı semptomlar gösterebilir ve yönetim stratejileri değişebilir. Ancak sigara içmemek, sağlıklı yaşam tarzı seçimleri yapmak ve doktorunuzun önerdiği tedavi planına sadık kalmak, KOAH’ı kontrol altına almanıza yardımcı olabilir. Unutmayın, her yaşta KOAH’ı yönetmek ve semptomları hafifletmek mümkündür.